Yüksekten düşme sonrası yapılması gerekenler aslında o panik anında çoğumuzun unuttuğu ama hayat kurtaran detaylardan ibaret. Kaza saniyeler içinde olup bitiyor ama vücudun verdiği tepki bazen saatler sonra ortaya çıkıyor. Adrenalin yüzünden insan o an acı hissetmiyor, iyiyim bir şeyim yok deyip ayağa fırlamaya çalışıyor. İşte en büyük hata burada başlıyor. Çünkü o an fark etmediğiniz sinsi bir iç kanama ya da omurga çatlağı, hareket ettiğiniz an geri dönülemez bir hasara dönüşebilir. Özellikle kafaya alınan darbe ve belirtiler ve yapılması gerekenler mevzusu şakaya gelmez, belirtileri takip etmek şart.
Yüksekten Düşme Sonrası Yapılması Gerekenler İçin Acil Müdahale ve Profesyonel Yardım Süreci
Birinin düştüğünü gördüğünüzde ya da başınıza böyle bir iş geldiğinde sakin kalmak çok zor. Ama yüksekten düşme sonrası yapılması gerekenler listesi ilk kural sakinlik. Bilinçsizce yapılan yanlış ilk yardım müdahalelerin sonuçları kaş yaparken göz çıkarmaya benzer. Travma anında kemikler ve dokular dışarıdan bakınca sağlam görünebilir ama içeride durum çok farklı olabilir. Birçok kişi kafamı vurdum kaç saat uyumamalıyım diye sormaya başlar hemen, oysa ilk dert uykudan önce hayati fonksiyonları stabilize etmek olmalı.
1 – Profesyonel Yardım Çağırın ve Alanı Güvenli Hale Getirin
Kaç metreden düşüldüğü hiç fark etmez, hemen 112’yi arayın siz. Görünürde yara bere yok diye iç kanama riskini yok sayamayız. Bu noktada kafaya darbe aldıktan sonra ne yapılmalı derseniz, ilk iş uzmanlar gelene kadar hastayı yeni bir travmadan korumaktır. Adresi net verin, zeminin sertliğini mutlaka belirtin sağlık ekiplerine. Beton mu, toprak mı? Bu bilgi doktorların müdahale planını değiştirir çünkü. Kalabalığı dağıtın, yaralı nefes alsın.
2 – Omurga Hattını Sabitleyin ve Hareket Ettirmeyin
Kişiyi olduğu yerde sabit tutmak en kritik yüksekten düşme sonrası yapılması gerekenler kuralıdır. Boyun ve sırt bölgesi darbenin en büyük yükünü çeker. Yanlış bir taşıma felçle sonuçlanabilir, bu riski almayın. Sağlıkçılar boyunluk takana kadar baş ve boynu ellerinizle destekleyerek kımıldamasını engelleyin. Bu sırada gözlem yapın, hafif kafa travması belirtileri var mı? Sersemlik veya anlamsız konuşmalar değerli ipuçlarıdır.
3 – Bilinç Düzeyini Test Edin ve Takipte Kalın
Yüksekten düşme sonrası yapılması gerekenler konulardan biri de kazazedeyle konuşmak. Ona sürekli sorular sorun.
- İsmini biliyor mu?
- Nerede olduğunu hatırlıyor mu?
Cevaplar tutarsızsa durum ciddi demektir. Halk arasında çok konuşulan düştükten sonra kusmak iyi midir meselesine gelirsek, kesinlikle hayır. Kusma, kafa içi basıncın arttığını gösterir genelde. Eğer kusarsa boynunu sarsmadan tüm vücudunu yan çevirin ki boğulmasın.
4 – Kanama Kontrolü ve Isı Koruması Yapın
Açık yara varsa temiz bir bezle bastırın hafifçe. Fakat yüksekten düşme sonrası yapılması gerekenler içinde bir istisna var. Kulaktan veya burundan gelen sıvıyı asla durdurmaya çalışmayın. O sıvı dışarı akmalı, tampon yapıp yolu tıkamayın. Yaralının üzerine bir şey örtün, üşümesin. Şok belirtileri sinsi olur, kafa travması sonrası komplikasyonlar bazen saatler sonra “ben buradayım” der. Dışarıda kan dursa bile hastaneye gitmekten kaçmayın.
5 – Hastane Tetkiklerini ve Görüntülemeyi Tamamlayın
Hastaneye gidince bir şeyim yok deyip kaçmayın, tetkikleri eksiksiz yaptırın. Yüksekten düşme sonrası yapılması gerekenler BT, MR ne gerekiyorsa… İç organ yırtıkları dışarıdan görünmez ama tansiyonu aniden düşürüp hayatı tehlikeye atar. Doktorlar hafif kafa travması belirtileri üzerinde durup sizi müşahedeye almak isteyebilir, itiraz etmeyin. Yüksekten düşme sonrası yapılması gerekenler o birkaç saatlik gözetim hayatınızın geri kalanını kurtarabilir.
6 – 24 Saatlik Kritik Gözlem Süresi
Yüksekten düşme sonrası yapılması gerekenler eve dönsen bile iş bitmiyor. Birçok kişi kafamı vurdum kaç saat uyumamalıyım der durur. İlk 2-4 saat uyanık kalınmalı, sonraki 24 saat boyunca da her 2 saatte bir uyandırılıp kontrol edilmeli kişi. Eğer uyandırdığınızda sizi tanımıyorsa veya aşırı tepki veriyorsa doğruca acile. Yüksekten düşme sonrası yapılması gerekenler listesinin en sabır isteyen ama en önemli kısmı bu gözlemdir.
7 – Uzun Vadeli İyileşme ve Yüksekten Düşme Sonrası Yapılması Gerekenler
İyileşmek sadece yara kabuğunun düşmesi değil. Kafa travması sonrası komplikasyonlar bazen baş dönmesi veya unutkanlık olarak haftalarca peşinizi bırakmaz. Dinlenmek bu işin ilacı. Kafaya darbe aldıktan sonra ne yapılmalı sorusuna en iyi cevaplardan biri de vücuda toparlanması için zaman tanımaktır. Yüksekten düşme sonrası yapılması gerekenler konular mesela fizik tedavi gerekiyorsa sakın aksatmayın.
| Belirti Türü | Risk Faktörü | Müdahale |
| Sürekli Kusma | Beyin travması | Saniyelerle yarışın, hemen acile. |
| Uzuvlarda Hissizlik | Omurga hasarı | Sakın kımıldatmayın, sedye bekleyin. |
| Konuşma Bozukluğu | Nörolojik hasar | Ciddiye alın, hafif kafa travması belirtileri olabilir. |
| Şiddetli Baş Ağrısı | İç kanama | Doktora sormadan ağrı kesici içmeyin. |
Yüksekten Düşme Sonrası Yapılması Gerekenler Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Yüksekten düşme sonrası yapılması gerekenler hakkında merak edilen pek çok detay var, en sık sorulan soruları aşağıda bulabilirsiniz.
1 – Düştükten Sonra Ne Yapılmalı?
Öncelikle sakin kalmalı ve yaralıyı asla yerinden kımıldatmamalısın. Yüksekten düşme sonrası yapılması gerekenler içinde en önemli olan şey 112’yi arayıp durum hakkında bilgi vermeli.
2 – Düşme Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?
Kişide kafa karışıklığı, fışkırır tarzda kusma, göz bebeklerinde büyüklük farkı veya kol ve bacaklarda hissizlik olup olmadığına bakılmalı. Bu belirtiler varsa saniyeler hayati önem taşır.
3 – Kafaya Darbe Aldıktan Sonra Kaç Saat Tehlikeli?
Yüksekten düşme sonrası yapılması gerekenler İlk 24 saat kafa travmalarında altın saattir ve en riskli dönemdir. Ancak bazı beyin kanamaları sinsi seyredebildiği için doktorlar genelde gözlemi 72 saate kadar yaymanı isteyebilir.
4 – Kafaya Darbe Alınca Kaç Saat Uyunmaz?
Darbe sonrası ilk 2-4 saat uyanık kalmak, nörolojik durumu takip etmek açısından önemlidir. Sonrasında uyunabilir fakat ilk gün boyunca kişiyi her 2 saatte bir uyandırıp mantıklı cevaplar verip vermediğini kontrol etmelisiniz.
